IMEJ NEGARA TURKI DALAM NOVEL DAKWAH PASCA ISLAMISME DI MALAYSIA DAN INDONESIA
THE IMAGE OF TURKIYE IN POST ISLAMISM DAKWAH NOVELS IN INDONESIA AND MALAYSIA
DOI:
https://doi.org/10.61465/jurnalyadim.v6.389Keywords:
Kesusasteraan Melayu, novel, dakwah, Pasca Islamisme, TurkiAbstract
Fenomena novel dakwah Islam di Indonesia dan Malaysia yang bermula pada tahun 2004 sehingga kini mencetuskan perbincangan baharu yang dapat diklasifikasikan sebagai kesusasteraan pasca Islamisme. Perbincangan mengenai kesusasteraan pasca Islamisme amat kurang kerana konsep pasca Islamisme sering dikaitkan dengan politik dan pemikiran Islam semasa. Namun, hasil penelitian menunjukkan bahawa kesusasteraan dakwah pasca Islamisme dikaitkan dengan tiga faktor utama iaitu proses dakwah Islam masyarakat yang berterusan, budaya media yang tumbuh hasil kesuburan politik demokrasi dan persaingan antara penerbit yang dipacu ekonomi semasa. Manakala, struktur naratif kesusasteraan pasca Islamisme diikat oleh nilai-nilai komersial, kontemporari dan penjenamaan popular. Salah-satu kecenderungan novel kesusasteraan dakwah pasca Islamisme adalah mengangkat latar negara-negara majoriti umat Islam dengan penyatuan antara isu serius seperti masalah politik dunia Islam dengan isu yang lebih ringan iaitu cinta romantik Islam. Kajian ini memfokuskan kepada dua novel yang menjadikan Turki sebagai latar cerita iaitu novel Api Tauhid (2015) karya Habiburrahman El-Shirazy dan Rona Bosphorus (2002) karya Zaid Akhtar. Kajian mendapati wujud persamaan antara kedua novel bagi memposisikan Turki sebagai negara hero umat Islam dari segi politik dan ekonomi, di samping isu-isu dakwah kontemporari. Secara tidak langsung, Turki telah dijadikan ikon dalam pengukuhan kesusasteraan dakwah pasca Islamisme di Indonesia dan Malaysia.
Downloads
References
Advocate of Peace. 1983. Turkey Under Kemal. Advocate of Peace Through Justice 87: 662–64.
Ahmad Fauzi Abdul Hamid. 2018. Islamisme dan Bahananya, Cabaran Besar Politik Malaysia Abad 21. Pulau Pinang: Penerbit USM.
Ahmad Fauzi Abdul Hamid & Che Hamdan Che Mohd Razali. 2016. Middle Easten Influences on Islamist Organizations in Malaysia: the Cases of ISMA, IRF and HTM. In Trends in Southeast Asia. Singapura: ISEAS Yusof Ishak Institute.
Ahmad Munawar Ismail & Abdul Muhaimin Mahmood. 2022. Pemikiran al-Ghazali tentang Hubungan antara Muslim dengan Muslim dan Muslim dengan Non Muslim. Islamiyyat 44 (Isu Khas): 61-70.
Ahmad Munawar Ismail & Zakaria Stapa. 2019. Liberalisme dan Pemikiran Pemimpin Muslim di Malaysia. Islamiyyat 41 (2): 39-49.
Ana Sabhana Azmy & Amri Yusra. 2020. Pandangan Politik Jaringan Islam Liberal di Indonesia. Academic Journal of Islamic Principles and Philosophy 1 (2): 145-174.
Anif Sirsaeba. 2006. Fenomena Novel Ayat-Ayat Cinta. Jakarta: Penerbit Republika.
Asef, B. 2007. Making Islam Democratic: Social Movements and the Post-Islamist Turn. Stanford: Stanford University Press.
Asef, B. 2017. Post Islamism at Large. In Post-Islamism: The Changing Faces of Political Islam. London: Oxford University Press.
Asyraf Hj Ab Rahman, Wan Ibrahim Wan Ahmad, Fadzli Adam, Nooraihan Ali & Daud Ismail. 2015. The Consequences of Ataturk’s Secularization on Turkey. Asian Social Science 11(21): 350–54. https://doi.org/10.5539/ass.v11n21p350. Retrieved on: 3 Januari 2023.
Ataman, M. 2022. AK Party Foreign Policy: The Regional Context. SETA Foundation for Political, Economic and Social Research. https://www.setav.org/en/ak-party-foreign-policy-the-regional-context/. Retrieved on: 3 Januari 2023.
Bank, A. & Karadag, R. 2012. The Political Economy of Regional Power: Turkey under the AKP. SSRN Electronic Journal September 2012. https://www.researchgate.net/publication/256034117_The_Political_Economy_of_Regional_Power_Turkey_Under_the_AKP/link/5ecd314f458515294510ab70/download?_tp=eyJjb250ZXh0Ijp7ImZpcnN0UGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIiwicGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIn19. Retrieved on: 5 Januari 2023.
Bart, B. 2012. Sonic Discourses on Muslim Malay Modernity: The Arqam Sound. Contemporary Islam 6 : 315-340
Burak, B. 2011. The Role of the Military in Turkish Politics: To Guard Whom and From What?. European Journal of Economic and Political Studies 4 (1): 143–69.
Çakmak, D. 2009. Pro-Islamic Public Education in Turkey: The Imam-Hatip Schools. Middle Eastern Studies 45(5): 825–46. https://doi.org/10.1080/00263200903135596. Retrieved on : 5 Januari 2023.
Çınar, A. 2011. The Justice and Development Party: Turkey’s Experience with Islam, Democracy, Liberalism, and Secularism. International Journal of Middle East Studies 43 (3): 529–41. https://doi.org/10.1017/S0020743811000651. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Cohen, A. 2013. The Alarming Evolution of US-Turkish Relations. Begin-Sadat Centre for Strategic Studies : 9–25.
Colak, Y. 2006. Ottomanism vs . Kemalism : Collective Memory and Cultural Pluralism in 1990s Turkey. Middle Eastern Studies 42(4):587–602. https://doi.org/10.1080/00263200600642274. Retrieved on: 5 Januari 2023.
Dressler, M. 2015. Secularism And Reform Of The Islamic State In The Late Young Turk Period. International Journal of Middle East Studies 47(3): 511–31.
Dominik, M. M. 2013. Post-Islamism or Pop Islamism? Ethnographic Observations of Muslim Youth Politics in Malaysia. Paideuma: Mitteilungen zur Kulturkunde 59: 261-284.
Farish Noor. 2015. Popular Religiousity in Indonesia Today, The Next Step After Islam Kultural. Al-Jami’ah: Journal of Islamic Studies 53 (2): 283-302.
Göğüş, S. İ. & Mannitz, S. 2016. The World Culture Entered Turkey: New Conflict Lines and the Challenges for Democratic Consolidation in Turkey. In The Ambivalent Role of the AKP in the Turkish Democratization Process. Frankfurt: Peace Research Institute Frankfurt.
Gol, A. 2009. The Identity of Turkey: Muslim and Secular. Third World Quarterly 30(4): 795–811. https://doi.org/10.1080/01436590902867383. Retrieved on: 5 Januari 2023.
Gülalp, H. 2005. Enlightenment by Fiat: Secularization and Democracy in Turkey. Middle Eastern Studies 41(3):351–72. https://doi.org/10.1080/00263200500105984. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Habiburrahman El-Shirazy. 2015. Api Tauhid. Jakarta: Penerbit Republika.
Hamka. 2018a. Tafsir Al-Azhar Juzuk 12. Selangor: PTS Publishing House.
Karakas, C. 2007. Islam and Laicism Between the Interests of State, Politics, and Society. PRIF Reports 78:27–36. https://www.prif.org/fileadmin/HSFK/hsfk_downloads/prif78.pdf. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Karmon, E. & Barak, M. 2018. Erdogan’s Turkey and the Palestinian Issue. Perspectives on Terrorism 12(2): 74–85.
Karpat, H. K. 1972. Political Developments in Turkey, 1950-70. Middle Eastern Studies 8(3): 349–75.
Kili, S. 1980. Kemalism in Contemporary Turkey. International Political Science Review 1(3): 381–404.
Kömeçoğlu, U. 2014. Islamism, Post-Islamism, and Civil Islam. Current Trends in Islamist Ideology 16: 16–32.
Koh, Y. H. & Ummi Hani Abu Hassan. Fenomena Novel Popular Islam di Malaysia dan Indonesia: Bacaan Khusus Terhadap Novel Ayat-Ayat Cinta dan Salju Sakinah. Jurnal Melayu 14 (1): 92-102.
Kuru, Ahmet T. 2007. Passive and Assertive Secularism: Historical Conditions, Ideological Struggles, and State Policies toward Religion. World Politics 59 (4): 568–94. https://doi.org/10.1353/wp.2008.0005. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Luqman Al Hakim & Muhammad Faiz. 2021. The Role of the Turkey Secularization Movement in The Collapse of The Ottomans Empire. Tasfiyah: Jurnal Pemikiran Islam 5: 191–110.
Makdisi, U. 2002. Ottoman Orientalism. The American Historical Review 107(3): 768–96.
Mashitah Sulaiman & Mohammad Redzuan Othman. 2018. Kenaikan Dan Kejatuhan Parti-Parti Berlandaskan Islam Di Turki, 1970- 2002. Jurnal Kinabalu 21: 42-75. https://doi.org/10.51200/ejk.v0i0.858. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Mohammad Redzuan Othman & Mashitah Sulaiman. 2015. Sekularisme Dan Proses Demokrasi Di Turki: Pemerkasaan Islam Dan Kepimpinan Erdogan. Kuala Lumpur: Penerbit Universiti Malaya.
Mohd Zariat Abdul Rani. 2012. Islam, Romance and Popular Taste in Indonesia: A Textual Analysis of Ayat-Ayat Cinta by Habiburrahman El-Shirazy and Syahadat Cinta by Taufiqurrahman Al-Azizy. Indonesia and The Malay World 40 (116): 59-73.
Muhammad Khalis Ibrahim & Mohd Roslan Mohd Nor. 2018. Perkembangan Islam Di Turki Menerusi Pendekatan Politik : Satu Sorotan Sejarah. Research in Islamic Studies 5(2): 17–34. https://doi.org/10.15364/ris2018-0502-02. Retrieved on: 7 Januari 2023.
Norrodzhoh Haji Siren. 2013. Retorik Penulisan Dakwah. Kuala Lumpur: Penerbit Universiti Malaya.
Nurazmi Kuntum. 1991. Teori dan Pemikiran Sastera Islam di Malaysia. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Rabasa, A & Larrabee F. S. 2008. The AKP in Power. In The Rise of Political Islam in Turkey. Santa Monica: RAND Corporation. https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/monographs/2008/RAND_MG726.sum.pdf. Retrieved on: 6 Januari 2023.
Ungku Maimunah Mohd Tahir (Ed.). (2016). Islam dan Pengaruh Barat Dalam Kritikan. Bangi: Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia.
Ummi Hani Abu Hassan & Awang Azman Awang Pawi. 2019. Romantik, Kaya dan Sempurna: Representasi Pasca –Islamism dalam Novel Ayat-Ayat Cinta 2 Karya Habiburrahman El-Shirazy. Jurnal Komunikasi: Malaysian Journal of Communication 35 (4) (2019): 440-454.
Yilmaz, I. 2011. Beyond Post-Islamism: Transformation of Turkish Islamism Toward ‘Civil Islam’ and Its Potential Influence in the Muslim World. European Journal of Economic and Political Studies 4 (1): 245-280.
Yilmaz, I. 2014. Post-Secularism, Post-Islamism and Islam in the Public Sphere. In Modern Islamic Thinking and Activism: Dynamics. In the West and in the Middle East edited by John T., Erkan & Leman. Belgium: Leuven University Press.
Zaid Akhtar. 2002. Rona Bosphorus. Kuala Lumpur: Utusan Publication.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 International Journal of Islam and Contemporary Affairs

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.










