APLIKASI ISTIQRA’ DALAM PENENTUAN URUF PEMAKAIAN EMAS BAGI PENETAPAN ZAKAT EMAS PERHIASAN DI MALAYSIA

THE APPLICATION OF ISTIQRA’ IN DETERMINING THE CUSTOM (‘URF) OF GOLD JEWELRY FOR THE ASSESSMENT OF ZAKAT ON GOLD JEWELRY IN MALAYSIA

Abstract

Penentuan zakat emas perhiasan merupakan isu fiqh yang melibatkan kepelbagaian pandangan ulama serta variasi adat dalam kalangan masyarakat Islam. Malaysia memperlihatkan perbezaan ketara dalam corak pemakaian emas antara negeri, menjadikan penetapan kadar uruf penting dalam menentukan kewajipan zakat emas perhiasan. Kajian ini melihat kepada aplikasi istiqra’ bagi mengenal pasti uruf pemakaian emas perhiasan dalam masyarakat Malaysia. Melalui penelitian terhadap dalil syarak, pandangan fuqaha serta dokumen institusi zakat negeri dan data lapangan, kajian ini menghuraikan peranan istiqra’ sebagai pendekatan induktif yang menghimpunkan data adat dan realiti sosial sebelum dirumuskan sebagai dasar hukum. Hasil dapatan menunjukkan bahawa kaedah istiqra’ menjadi pendekatan teras dalam pentarjihan hukum kontemporari, selaras dengan maqasid syariah dan prinsip taghayyur al-fatwa bi taghayyur al-zaman wa al-makan. Kajian ini juga memberikan asas metodologi kepada institusi zakat negeri dalam merangka penetapan kadar uruf yang lebih telus dan berasaskan realiti setempat, serta membantu meningkatkan keseragaman kefahaman masyarakat. Kajian mencadangkan pewujudan garis panduan nasional bersifat kerangka bagi meningkatkan kefahaman masyarakat tanpa menjejaskan fleksibiliti adat negeri.